|
Autor:
|
Krzysztof Jaworski - Prezes
Elsamprojekt Polska Sp. z o.o.
|
| Tytuł: |
ROLA
I POZYCJA DORADCY TECHNICZNEGO (DT) W REALIZACJI DUŻYCH
PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH |
Celem niniejszej
prezentacji jest przedstawienie możliwości
usytuowania doradcy technicznego inwestora w fazie planowania, budowy i
odbiorów obiektów energetycznych.
Rola
i pozycja DT, zwanego także Inżynierem Kontraktu, nie została
jak dotąd zdefiniowana, w praktyce wynika ona z każdorazowych
uzgodnień
kontraktowych z inwestorem. Istotne jest odpowiednio wczesne
uzgodnienie modelu współpracy, który odpowiadałby
inwestorowi oraz
innym ważnym partnerom procesu inwestycyjnego, tj. bankom i inwestorom
pasywnym.
DT powinien być niezależny od jakichkolwiek instytucji finansowych,
dostawców i firm wykonawczych oraz innych,
które mogłyby być związane z
realizacją danego projektu.
Zasadniczo możliwe są dwa sposoby umocowania, tj. pozycji jaką DT
zajmuje w realizacji danego projektu, jako:
- zarządzający
projektem od strony technicznej,
- doradca
i koordynator projektu od strony technicznej,
jak również możliwe są rozwiązania pośrednie.
Podajemy poniżej krótki opis tych rozwiązań:
1. Zarządzający
projektem od strony technicznej
Jest
to rozwiązanie podobne do roli "inwestora zastępczego",
powszechnie znanej w polskiej praktyce prowadzenia
inwestycji. DT jest
wówczas odpowiedzialny za całościowe prowadzenie
inwestycji od strony
technicznej w imieniu inwestora. Grupa doradców
zorganizowana przez DT
zajmuje się:
- technicznym
wstępnym przygotowaniem projektu,
- pracami
studialnymi w zakresie analiz techniczno-ekonomiczno-finansowych,
- rozmowami
z władzami w zakresie wymaganych licencji i pozwoleń,
- negocjacjami
z dostawcami paliw i odbiorcami energii,
- przygotowaniem
dokumentacji przetargowej,
- kwalifikacją
wstępną oferentów,
- rozmowami
przedkontraktowymi z wybraną grupą oferentów,
- opracowaniem
materiałów kontraktowych,
- udziałem
w negocjacjach kontraktowych,
- nadzorem
nad pracami projektowymi,
- kierowaniem
budową ze strony inwestora,
- nadzorami
inwestycyjnymi w zakresie warsztatowym i wykonawczym,
- udziałem
w pracach komisji odbiorowych,
- udziałem
w pomiarach gwarancyjnych i przekazaniu obiektu inwestorowi.
Kierownik Grupy DT jest odpowiedzialny bezpośrednio przed Kierownictwem
z ramienia Inwestora.
Takie umocowanie DT wiąże się zwykle z typowa konstrukcją
inwestycji na zasadzie "pod klucz". Jest to schemat
preferowany przez
instytucje finansujące, zainteresowane jasnymi warunkami
gwarancji
kontraktowych, które są wówczas aranżowane przez
Generalnego Wykonawcę.
Jednocześnie odpowiedzialność instytucjonalna Inwestora za jakość
i
terminowość realizowanej inwestycji jest wówczas
teoretycznie
najmniejsza. Warto jednak dodać, że w praktyce
odpowiedzialność
kierownictwa Inwestora wobec swoich właścicieli jest zawsze
taka sama,
bez względu na zasady przeniesienia instytucjonalnej odpowiedzialności
na Generalnego Wykonawcę w systemie "pod klucz".
Rola DT polega tutaj na opracowaniu parametrów
funkcjonalno-technicznych i dopilnowaniu realizacji
inwestycji w taki
sposób aby parametry te zostały osiągnięte i
dotrzymane. Profesjonalna
jakość usług DT jest pokryta co do ewentualnych błędów i
uchybień
profesjonalną polisą ubezpieczeniową zwyczajowo do wysokości
wynagrodzenia dla DT.
2. Doradca i
koordynator projektu od strony technicznej
Pozycja
zajmowana przez DT przy realizacji inwestycji w systemie
wielo-kontraktowym, gdzie Inwestor podzleca cały zakres prac
i dostaw
związanych z realizacją inwestycji kilku lub wielu dostawcom
i
wykonawcom. Warto tu zaznaczyć, że system wielo-kontraktowy nie
jest
akceptowany przez banki z uwagi na niemożność przedstawienia przez
wykonawców i dostawców
spójnych gwarancji finansowych na osiągnięcie
finalnych parametrów sprawnościowych obiektu i
jego realizację w
założonym czasie. Również odpowiedzialność
instytucjonalna Inwestora w
tym przypadku jest największa.
Poza wstępnym technicznym przygotowaniem projektu i fazą
studialno-analityczną, grupa doradców DT służy
doradztwem grupie
specjalistów Inwestora w celu przygotowania i
realizacji inwestycji. DT
bierze udział w przygotowaniu materiałów
techniczno-kontraktowych dla
poszczególnych pakietów dostaw i
rodzajów prac.
Doradztwo dotyczy nie tylko doboru właściwych urządzeń ale
również
określenie granic zakresu dostaw i prac oraz
punktów stycznych. Ważne
jest zapewnienie spójności technologicznej,
technicznej i jakościowej
dostaw i prac, przeniesienie wymagań eksploatacyjnych na
łańcuch
dostawców, doradztwo przy kompletacji dostaw urządzeń
i części
zamiennych, koordynacja czasowa dostaw i prac na budowie.
Jest to w chwili obecnej rzadko spotykany model realizacji dużych
inwestycji w energetyce, dlatego też pominiemy
szczegółowe
przedstawienie usytuowania DT w tym schemacie. Realizacja
inwestycji w
systemie wielo-kontraktowym, chociaż jest możliwa za znacznie
niższą
cenę prac i dostaw niż w systemie "pod klucz", jest trudna z powodu
problemów w przeniesieniu odpowiedzialności
jakościowo-terminowej na
poddostawców
i podwykonawców jak również wymaga
zatrudnienia znacznie
większego zespołu specjalistów przez Inwestora i
DT.
Często korzyści finansowe osiągane na etapie realizacji inwestycji
są konsumowane przez straty Inwestora wynikające z
opóźnień i
niedotrzymania parametrów sprawnościowych,
których skutków nie da się
skutecznie przenieść na wykonawców i dostawców.
3. Rozwiązanie
pośrednie
Biorąc
pod uwagę nienajlepsze doświadczenia z ostatnich lat z
realizacji w Polsce obiektów energetycznych "pod
klucz" przez
wykonawców zagranicznych, sugerowalibyśmy
zastosowanie modelu
inwestycji "pod klucz" ale z zachowaniem wpływu inwestora na
dobór
technologii, rodzaju urządzeń a nawet dostawców i
podwykonawców.
Taki sposób będzie zaakceptowany przez instytucje
finansujące i w
efekcie pozwoli Inwestorowi uniknąć sytuacji, gdzie musi
akceptować
przestarzałe rozwiązania techniczne czy też gorsze jakościowo
dostawy
ponieważ spełnione są wszystkie zadane w kontrakcie
parametry.
Oczywistym jest, że w przypadku standardowych kontraktów
"pod klucz",
Generalny Wykonawca jest zainteresowany rozwiązaniami najtańszymi
spełniającymi jednak zadane przez inwestora parametry
sprawności i
dyspozycyjności bloku. Próby uściślania listy
dostawców i urządzeń na
etapie kontraktowym, bez podniesienia ceny, są bardzo trudne,
gdyż
napotykają zdecydowany opór potencjalnego Generalnego
Wykonawcy,
wybranego na podstawie jego oferty cenowej którą
przygotował w oparciu
o założone koszty, wynikające z założonych dostaw i
wykonawców.
Jedynym sposobem na rozwiązanie tego zasadniczego problemu przy
realizacji kontraktów "pod klucz" jest
rozbudowanie fazy analitycznej i
przedkontraktowej. Dlatego też wybór właściwego DT
jest sprawą
pierwszorzędnej wagi.
W systemie tym, DT powinien przygotować rozbudowane od strony
technicznej studium wykonalności projektu (feasibility study)
łącznie z
wstępnym projektem technologicznym. Celem tych opracowań i
dokumentacji
wykonywanych w ścisłej współpracy ze służbami
inwestora, byłoby
opisanie, przeanalizowanie a przede wszystkim zdecydowanie o:
- podstawowych
parametrach dyspozycyjno-sprawnościowych bloku,
- doborze
podstawowych rozwiązań i związanych z nimi urządzeń technologicznych,
- projekcie
budowlanym,
- doborze
norm i
standardów oraz podstawowych materiałów z
których
wykonywane byłyby główne dostawy,
- poziom
jakości dostaw,
- warunki
i limity dostaw,
- warunki
eksploatacji i zasady gospodarki przeglądowo-remontowej,
- harmonogram
dostaw, prac i odbiorów.
Tak szczegółowo przygotowana i opracowana faza wstępna
projektu
jest bardziej czasochłonna i kosztowna od przyjętej zasady,
że w
kontraktach "pod klucz" Generalny Wykonawca proponuje swoje
rozwiązania, technologie i gdzie większość
szczegółów dotyczących
dostaw wyjaśnia się w trakcie realizacji inwestycji stając się
przyczyną sporów. Często oferenci starają się
wywrzeć wrażenie na
inwestorze, że decyzje techniczne będą należały do niego
poprzez system
zatwierdzania dostawców i podwykonawców. Należy
zdać sobie sprawę, że
wyboru można dokonać spośród propozycji wykonawcy a
poziom techniczny
rozwiązań został już określony. Innym problemem nie do uniknięcia w
systemie tradycyjnym są braki w kompletności
dostaw, czasami dość
poważne, z którymi trudno dyskutować ponieważ nie
były umieszczone w
specyfikacji przetargowej i kontraktowej a elektrownia
funkcjonuje
według zadanych parametrów.
Ostatecznym owocem tak rozbudowanej fazy wstępnej projektu, będzie
techniczna specyfikacja przetargowa, przygotowana przez DT na
tyle
szczegółowo na ile jest to możliwe. Wszyscy
oferenci będą mieli
szczegółowy obraz oczekiwań i wymagań Inwestora co
do zakresu dostaw i
ich jakości. Szczegółowe oferty dadzą dużą wiedzę
Inwestorowi co do
możliwości rozwiązań jak również usprawniają i ułatwiają
Inwestorowi
finalne negocjacje techniczne z wybranym oferentem. Ze
względu na
rozbudowaną część techniczną, DT powinien asystować i
doradzać
Inwestorowi we wszystkich fazach związanych z kwalifikacją
oferentów,
rozmowach przedkontraktowych i kontraktowych.
Swoją wiedzę wyniesioną z fazy przygotowania specyfikacji
przetargowej i fazy technicznych uzgodnień kontraktowych,
powinien
przełożyć na dokumentację techniczną w formie nadzoru
i kontroli jej
wykonywaniem w imieniu Inwestora, również w formie
wychwytywania braków
i niedoróbek dokumentacyjnych.
Konkretny zakres odpowiedzialności i profesjonalnej
aktywności DT,
przy założeniu, że niektóre czynności zostaną
wykonane przy większym
zaangażowaniu służb Inwestora a niektóre zupełnie
samodzielnie przez
DT, mógłby wyglądać następująco:
Faza planowania i przygotowywania inwestycji:
- wykonanie
wstępnego studium wykonalności inwestycji,
- przygotowanie
dokumentacji technicznej niezbędnej dla uzyskania wymaganych
zezwoleń,
- doradztwo
w zakresie głównych założeń technologicznych
obiektu, takich jak dobór materiałów,
główne parametry ciśnienia i
temperatur, itd.
- wstępne
kontakty z
potencjalnymi dostawcami dla ustalenia wyboru technologii i
cen
budżetowych,
- doradztwo
w przygotowaniu budżetów i harmonogramu czasowego
inwestycji,
- doradztwo
w zakresie ochrony środowiska i rozwiązań w tym
zakresie, uzyskanie zgody odpowiedniego Wydziału Ochrony
Środowiska,
- opracowanie
pełnego studium oceny wykonalności inwestycji,
- przygotowanie
krótkiej listy preferowanych kluczowych dostawców
i
wykonawców,
- zapytania
ofertowe dla dostawców i wykonawców,
- ewaluacja
ofert, raport z rekomendacjami dla Inwestora,
- przygotowanie
szczegółowej technicznej specyfikacji
przetargowej na realizację inwestycji "pod klucz", ze
szczególnym
uwzględnieniem:
- koncepcji
technologii i eksploatacji elektrociepłowni,
- określenia
punktów styczności i kompletności dostaw,
- określenie
odpowiednich norm i standardów,
- doświadczeń
odbiorowych i eksploatacyjnych podobnych obiektów,
- założeń
gospodarki przeglądowo-remontowej i częściami zamiennymi,
- wzięcie
udziału w
ewaluacji ofert "pod klucz", przygotowanie raportu z
rekomendacjami dla
Inwestora,
- rozmowy
przedkontraktowe z wybranymi oferentami,
- przygotowanie
tekstu kontraktu, rozmowy kontraktowe z wybranym wykonawcą.
Faza budowy obiektu
W fazie budowy obiektu DT może być włączony do następujących zadań:
Jako asystent zarządzającego inwestycją, przyjmując
następujące obowiązki:
- uczestnictwo
w ważniejszych naradach,
- utrzymywanie
kontaktów między kierownictwem wykonawcy, innymi
uczestnikami
projektu a Inwestorem,
- przygotowywanie
protokołów z narad,
- nadzór
nad terminowością realizacji kontraktu,
- interpretacje
kontraktowe i dokumentacyjne odnośnie robót i dostaw
dodatkowych,
- weryfikacja
zaawansowania robót w imieniu Inwestora,
Jako asystent kierownika lub kierownik budowy,
przyjmując następujące obowiązki:
- przewodniczenie
lub organizowanie narad koordynacyjnych,
- przygotowywanie
protokółów z narad,
- koordynacja
prac na budowie
- odpowiedzialność
za bezpieczeństwo na budowie,
- prowadzenie
dziennika budowy,
- nadzór
nad harmonogramami prac montażowych i budowlanych,
- koordynacja
podwykonawców,
- nadzór
nad jakością i postępem robót.
Jako nadzorujący roboty budowlane, elektryczne i mechaniczne:
- codzienny
nadzór nad wykonywanymi pracami,
- uczestnictwo
w naradach,
- udział
w wymaganych testach technicznych,
- asystowanie
w rozwiązywaniu problemów technicznych,
- koordynacja,
nadzór i raportowanie Inwestorowi nt.
problemów technicznych, postępu i jakości prac,
ich zgodności z
kontraktem i dokumentacją.
Jako organizujący i asystujący przy jednostkowych analizach
eksperckich:
- wynajęcie
zewnętrznych ekspertów dla rozwiązywania
doraźnych problemów związanych np. z inżynierią
materiałową,
wymaganiami UDT, sprawami chemicznymi.
Jako asystujący lub wykonujący odbiory i inspekcje warsztatowe:
- DT
w czasie inspekcji
i odbiorów warsztatowych dopilnuje terminowości i
jakości
produkcji dostaw.
Jako weryfikujący kompletność i jakość dokumentacji
technicznej:
- sprawdzenie
zgodności dokumentacji z kontraktem i bieżącymi uzgodnieniami,
- sprawdzenie
zgodności
dokumentacji z polskimi i międzynarodowymi normami jak
również z
dobrą praktyką inżynieryjną,
- doradztwo
dla
Inwestora w celu zatwierdzenia, poprawy lub odrzucenia dokumentacji,
- weryfikacja
dokumentacji powykonawczej na zgodność stanu rzeczywistego
z
dokumentacją projektową i kontraktem.
Faza odbiorów i przekazywania obiektu
W tej fazie DT może być włączony do następujących zadań:
- nadzór
działania komisji odbiorowych na zgodność z kontraktem i dokumentacją,
- nadzór nad
testami statycznymi i dynamicznymi i przygotowanie listy niezgodności
i
braków,
- udział
w szkoleniach personelu eksploatacyjnego,
- nadzór
nad testami odbiorowymi,
- uczestnictwo
w przekazywaniu obiektów,
- finalna
analiza
realizacji listy braków i niedoróbek oraz
sporów
kontraktowych.
Możliwości i intencje Elsamprojektu jako potencjalnego DT
Rozumiemy, że całościowe kierowanie i zarządzanie realizacją
inwestycji w budowę źródła energetycznego będzie
sprawowane przez
odpowiednie służby i kierownictwo Inwestora. Rozumiemy, że
Inwestor
zorganizuje zespół służb inwestycyjnych. Należy zakładać,
że Generalny
Wykonawca, projektanci, poddostawcy i podwykonawcy mogą być nie
tylko
firmami polskimi, będzie to prawdopodobnie skład międzynarodowy.
DT powinien być zdolny asystować, pośredniczyć i doradzać
Inwestorowi przy realizacji tego projektu w warunkach
lokalnych i
standardach oraz środowisku międzynarodowym. Powinien
współdziałać z
Inwestorem w zorganizowaniu funduszy pomocowych. Powinien być w
stanie
przejąć od Inwestora odpowiedzialność za swoje działanie i być w stanie
pokryć je odpowiednią profesjonalną polisą ubezpieczeniową.
Elsamprojekt jest w stanie sprostać tym zadaniom.
Znane nam są dobrze zarówno polskie przepisy, normy,
wymagania i
zwyczaje jak również standardy techniczne,
procedury i zwyczaje
obowiązujące w praktyce realizacji projektów
energetycznych w skali
międzynarodowej. Jesteśmy gotowi ściśle współpracować
z Inwestorem, jak
również z jego finansowymi i prawnymi doradcami. Jesteśmy
gotowi
zorganizować zespół doradców składający się
również z duńskich
inżynierów, współpracujących z polskimi
pracownikami naszej firmy.
Pragniemy podkreślić, że utworzony przez nas zespół
doradców byłby
w pełni samowystarczalny od strony wiedzy eksperckiej i byłby
w stanie
wypełnić wszystkie z wymienionych powyżej i zleconych przez
Inwestora
zadań. Jako firma niezależna na rynku polskim od
jakichkolwiek
dostawców, inwestorów czy instytucji
finansujących, bylibyśmy w stanie
skutecznie doradzać i asystować przy realizacji projektu budowy dużego
źródła energetycznego.