Celem niniejszej prezentacji jest przedstawienie możliwości usytuowania doradcy technicznego inwestora w fazie planowania, budowy i odbiorów obiektów energetycznych.

Rola i pozycja DT, zwanego także Inżynierem Kontraktu, nie została jak dotąd zdefiniowana, w praktyce wynika ona z każdorazowych uzgodnień kontraktowych z inwestorem. Istotne jest odpowiednio wczesne uzgodnienie modelu współpracy, który odpowiadałby inwestorowi oraz innym ważnym partnerom procesu inwestycyjnego, tj. bankom i inwestorom pasywnym.

DT powinien być niezależny od jakichkolwiek instytucji finansowych, dostawców i firm wykonawczych oraz innych, które mogłyby być związane z realizacją danego projektu.

Zasadniczo możliwe są dwa sposoby umocowania, tj. pozycji jaką DT zajmuje w realizacji danego projektu, jako:
    -    zarządzający projektem od strony technicznej,
    -    doradca i koordynator projektu od strony technicznej,
jak również możliwe są rozwiązania pośrednie.

Podajemy poniżej krótki opis tych rozwiązań:


1.    Zarządzający projektem od strony technicznej

Jest to rozwiązanie podobne do roli "inwestora zastępczego", powszechnie znanej w polskiej praktyce prowadzenia inwestycji. DT jest wówczas odpowiedzialny za całościowe prowadzenie inwestycji od strony technicznej w imieniu inwestora. Grupa doradców zorganizowana przez DT zajmuje się:
    -    technicznym wstępnym przygotowaniem projektu,
    -    pracami studialnymi w zakresie analiz techniczno-ekonomiczno-finansowych,
    -    rozmowami z władzami w zakresie wymaganych licencji i pozwoleń,
    -    negocjacjami z dostawcami paliw i odbiorcami energii,
    -    przygotowaniem dokumentacji przetargowej,
    -    kwalifikacją wstępną oferentów,
    -    rozmowami przedkontraktowymi z wybraną grupą oferentów,
    -    opracowaniem materiałów kontraktowych,
    -    udziałem w negocjacjach kontraktowych,
    -    nadzorem nad pracami projektowymi,
    -    kierowaniem budową ze strony inwestora,
    -    nadzorami inwestycyjnymi w zakresie warsztatowym i wykonawczym,
    -    udziałem w pracach komisji odbiorowych,
    -    udziałem w pomiarach gwarancyjnych i przekazaniu obiektu inwestorowi.

Kierownik Grupy DT jest odpowiedzialny bezpośrednio przed Kierownictwem z ramienia Inwestora.

Takie umocowanie DT wiąże się zwykle z typowa konstrukcją inwestycji na zasadzie "pod klucz". Jest to schemat preferowany przez instytucje finansujące, zainteresowane jasnymi warunkami gwarancji kontraktowych, które są wówczas aranżowane przez Generalnego Wykonawcę. Jednocześnie odpowiedzialność instytucjonalna Inwestora za jakość i terminowość realizowanej inwestycji jest wówczas teoretycznie najmniejsza. Warto jednak dodać, że w praktyce odpowiedzialność kierownictwa Inwestora wobec swoich właścicieli jest zawsze taka sama, bez względu na zasady przeniesienia instytucjonalnej odpowiedzialności na Generalnego Wykonawcę w systemie "pod klucz".

Rola DT polega tutaj na opracowaniu parametrów funkcjonalno-technicznych i dopilnowaniu realizacji inwestycji w taki sposób aby parametry te zostały osiągnięte i dotrzymane. Profesjonalna jakość usług DT jest pokryta co do ewentualnych błędów i uchybień profesjonalną polisą ubezpieczeniową zwyczajowo do wysokości wynagrodzenia dla DT.


2.    Doradca i koordynator projektu od strony technicznej

Pozycja zajmowana przez DT przy realizacji inwestycji w systemie wielo-kontraktowym, gdzie Inwestor podzleca cały zakres prac i dostaw związanych z realizacją inwestycji kilku lub wielu dostawcom i wykonawcom. Warto tu zaznaczyć, że system wielo-kontraktowy nie jest akceptowany przez banki z uwagi na niemożność przedstawienia przez wykonawców i dostawców spójnych gwarancji finansowych na osiągnięcie finalnych parametrów sprawnościowych obiektu i jego realizację w założonym czasie. Również odpowiedzialność instytucjonalna Inwestora w tym przypadku jest największa.

Poza wstępnym technicznym przygotowaniem projektu i fazą studialno-analityczną, grupa doradców DT służy doradztwem grupie specjalistów Inwestora w celu przygotowania i realizacji inwestycji. DT bierze udział w przygotowaniu materiałów techniczno-kontraktowych dla poszczególnych pakietów dostaw i rodzajów prac.

Doradztwo dotyczy nie tylko doboru właściwych urządzeń ale również określenie granic zakresu dostaw i prac oraz punktów stycznych. Ważne jest zapewnienie spójności technologicznej, technicznej i jakościowej dostaw i prac, przeniesienie wymagań eksploatacyjnych na łańcuch dostawców, doradztwo przy kompletacji dostaw urządzeń i części zamiennych, koordynacja czasowa dostaw i prac na budowie.

Jest to w chwili obecnej rzadko spotykany model realizacji dużych inwestycji w energetyce, dlatego też pominiemy szczegółowe przedstawienie usytuowania DT w tym schemacie. Realizacja inwestycji w systemie wielo-kontraktowym, chociaż jest możliwa za znacznie niższą cenę prac i dostaw niż w systemie "pod klucz", jest trudna z powodu problemów w przeniesieniu odpowiedzialności jakościowo-terminowej na poddostawców i podwykonawców jak również wymaga zatrudnienia znacznie większego zespołu specjalistów przez Inwestora i DT.

Często korzyści finansowe osiągane na etapie realizacji inwestycji są konsumowane przez straty Inwestora wynikające z opóźnień i niedotrzymania parametrów sprawnościowych, których skutków nie da się skutecznie przenieść na wykonawców i dostawców.


3.    Rozwiązanie pośrednie

Biorąc pod uwagę nienajlepsze doświadczenia z ostatnich lat z realizacji w Polsce obiektów energetycznych "pod klucz" przez wykonawców zagranicznych, sugerowalibyśmy zastosowanie modelu inwestycji "pod klucz" ale z zachowaniem wpływu inwestora na dobór technologii, rodzaju urządzeń a nawet dostawców i podwykonawców.

Taki sposób będzie zaakceptowany przez instytucje finansujące i w efekcie pozwoli Inwestorowi uniknąć sytuacji, gdzie musi akceptować przestarzałe rozwiązania techniczne czy też gorsze jakościowo dostawy ponieważ spełnione są wszystkie zadane w kontrakcie parametry. Oczywistym jest, że w przypadku standardowych kontraktów "pod klucz", Generalny Wykonawca jest zainteresowany rozwiązaniami najtańszymi spełniającymi jednak zadane przez inwestora parametry sprawności i dyspozycyjności bloku. Próby uściślania listy dostawców i urządzeń na etapie kontraktowym, bez podniesienia ceny, są bardzo trudne, gdyż napotykają zdecydowany opór potencjalnego Generalnego Wykonawcy, wybranego na podstawie jego oferty cenowej którą przygotował w oparciu o założone koszty, wynikające z założonych dostaw i wykonawców.

Jedynym sposobem na rozwiązanie tego zasadniczego problemu przy realizacji kontraktów "pod klucz" jest rozbudowanie fazy analitycznej i przedkontraktowej. Dlatego też wybór właściwego DT jest sprawą pierwszorzędnej wagi.

W systemie tym, DT powinien przygotować rozbudowane od strony technicznej studium wykonalności projektu (feasibility study) łącznie z wstępnym projektem technologicznym. Celem tych opracowań i dokumentacji wykonywanych w ścisłej współpracy ze służbami inwestora, byłoby opisanie, przeanalizowanie a przede wszystkim zdecydowanie o:
   -    podstawowych parametrach dyspozycyjno-sprawnościowych bloku,
   -    doborze podstawowych rozwiązań i związanych z nimi urządzeń technologicznych,
   -    projekcie budowlanym,
   -    doborze norm i standardów oraz podstawowych materiałów z których wykonywane byłyby główne dostawy,
   -    poziom jakości dostaw,
   -    warunki i limity dostaw,
   -    warunki eksploatacji i zasady gospodarki przeglądowo-remontowej,
   -    harmonogram dostaw, prac i odbiorów.

Tak szczegółowo przygotowana i opracowana faza wstępna projektu jest bardziej czasochłonna i kosztowna od przyjętej zasady, że w kontraktach "pod klucz" Generalny Wykonawca proponuje swoje rozwiązania, technologie i gdzie większość szczegółów dotyczących dostaw wyjaśnia się w trakcie realizacji inwestycji stając się przyczyną sporów. Często oferenci starają się wywrzeć wrażenie na inwestorze, że decyzje techniczne będą należały do niego poprzez system zatwierdzania dostawców i podwykonawców. Należy zdać sobie sprawę, że wyboru można dokonać spośród propozycji wykonawcy a poziom techniczny rozwiązań został już określony. Innym problemem nie do uniknięcia w systemie tradycyjnym są braki w kompletności dostaw, czasami dość poważne, z którymi trudno dyskutować ponieważ nie były umieszczone w specyfikacji przetargowej i kontraktowej a elektrownia funkcjonuje według zadanych parametrów.

Ostatecznym owocem tak rozbudowanej fazy wstępnej projektu, będzie techniczna specyfikacja przetargowa, przygotowana przez DT na tyle szczegółowo na ile jest to możliwe. Wszyscy oferenci będą mieli szczegółowy obraz oczekiwań i wymagań Inwestora co do zakresu dostaw i ich jakości. Szczegółowe oferty dadzą dużą wiedzę Inwestorowi co do możliwości rozwiązań jak również usprawniają i ułatwiają Inwestorowi finalne negocjacje techniczne z wybranym oferentem. Ze względu na rozbudowaną część techniczną, DT powinien asystować i doradzać Inwestorowi we wszystkich fazach związanych z kwalifikacją oferentów, rozmowach przedkontraktowych i kontraktowych.

Swoją wiedzę wyniesioną z fazy przygotowania specyfikacji przetargowej i fazy technicznych uzgodnień kontraktowych, powinien przełożyć na dokumentację techniczną w formie nadzoru i kontroli jej wykonywaniem w imieniu Inwestora, również w formie wychwytywania braków i niedoróbek dokumentacyjnych.

Konkretny zakres odpowiedzialności i profesjonalnej aktywności DT, przy założeniu, że niektóre czynności zostaną wykonane przy większym zaangażowaniu służb Inwestora a niektóre zupełnie samodzielnie przez DT, mógłby wyglądać następująco:

Faza planowania i przygotowywania inwestycji:

    -    wykonanie wstępnego studium wykonalności inwestycji,
    -    przygotowanie dokumentacji technicznej niezbędnej dla uzyskania wymaganych zezwoleń,
    -    doradztwo w zakresie głównych założeń technologicznych obiektu, takich jak dobór materiałów, główne parametry ciśnienia i temperatur, itd.
    -    wstępne kontakty z potencjalnymi dostawcami dla ustalenia wyboru technologii i cen budżetowych,
    -    doradztwo w przygotowaniu budżetów i harmonogramu czasowego inwestycji,
    -    doradztwo w zakresie ochrony środowiska i rozwiązań w tym zakresie, uzyskanie zgody odpowiedniego Wydziału Ochrony Środowiska,
    -    opracowanie pełnego studium oceny wykonalności inwestycji,
    -    przygotowanie krótkiej listy preferowanych kluczowych dostawców i wykonawców,
    -    zapytania ofertowe dla dostawców i wykonawców,
    -    ewaluacja ofert, raport z rekomendacjami dla Inwestora,
    -    przygotowanie szczegółowej technicznej specyfikacji przetargowej na realizację inwestycji "pod klucz", ze szczególnym uwzględnieniem:
        -    koncepcji technologii i eksploatacji elektrociepłowni,
        -    określenia punktów styczności i kompletności dostaw,
        -    określenie odpowiednich norm i standardów,
        -    doświadczeń odbiorowych i eksploatacyjnych podobnych obiektów,
        -    założeń gospodarki przeglądowo-remontowej i częściami zamiennymi,
    -    wzięcie udziału w ewaluacji ofert "pod klucz", przygotowanie raportu z rekomendacjami dla Inwestora,
    -    rozmowy przedkontraktowe z wybranymi oferentami,
    -    przygotowanie tekstu kontraktu, rozmowy kontraktowe z wybranym wykonawcą.

Faza budowy obiektu

W fazie budowy obiektu DT może być włączony do następujących zadań:

Jako asystent zarządzającego inwestycją, przyjmując następujące obowiązki:
    -    uczestnictwo w ważniejszych naradach,
    -    utrzymywanie kontaktów między kierownictwem wykonawcy, innymi uczestnikami projektu a Inwestorem,
    -    przygotowywanie protokołów z narad,
    -    nadzór nad terminowością realizacji kontraktu,
    -    interpretacje kontraktowe i dokumentacyjne odnośnie robót i dostaw dodatkowych,
    -    weryfikacja zaawansowania robót w imieniu Inwestora,

Jako asystent kierownika lub kierownik budowy, przyjmując następujące obowiązki:
    -    przewodniczenie lub organizowanie narad koordynacyjnych,
    -    przygotowywanie protokółów z narad,
    -    koordynacja prac na budowie
    -    odpowiedzialność za bezpieczeństwo na budowie,
    -    prowadzenie dziennika budowy,
    -    nadzór nad harmonogramami prac montażowych i budowlanych,
    -    koordynacja podwykonawców,
    -    nadzór nad jakością i postępem robót.

Jako nadzorujący roboty budowlane, elektryczne i mechaniczne:
    -    codzienny nadzór nad wykonywanymi pracami,
    -    uczestnictwo w naradach,
    -    udział w wymaganych testach technicznych,
    -    asystowanie w rozwiązywaniu problemów technicznych,
    -    koordynacja, nadzór i raportowanie Inwestorowi nt. problemów technicznych, postępu i jakości prac, ich zgodności z kontraktem i dokumentacją.

Jako organizujący i asystujący przy jednostkowych analizach eksperckich:
    -    wynajęcie zewnętrznych ekspertów dla rozwiązywania doraźnych problemów związanych np. z inżynierią materiałową, wymaganiami UDT, sprawami chemicznymi.

Jako asystujący lub wykonujący odbiory i inspekcje warsztatowe:
    -    DT w czasie inspekcji i odbiorów warsztatowych dopilnuje terminowości i jakości produkcji dostaw.

Jako weryfikujący kompletność i jakość dokumentacji technicznej:
    -    sprawdzenie zgodności dokumentacji z kontraktem i bieżącymi uzgodnieniami,
    -    sprawdzenie zgodności dokumentacji z polskimi i międzynarodowymi normami jak również z dobrą praktyką inżynieryjną,
    -    doradztwo dla Inwestora w celu zatwierdzenia, poprawy lub odrzucenia dokumentacji,
    -    weryfikacja dokumentacji powykonawczej na zgodność stanu rzeczywistego z dokumentacją projektową i kontraktem.

Faza odbiorów i przekazywania obiektu

W tej fazie DT może być włączony do następujących zadań:
    -    nadzór działania komisji odbiorowych na zgodność z kontraktem i dokumentacją,
    -    nadzór nad testami statycznymi i dynamicznymi i przygotowanie listy niezgodności i braków,
    -    udział w szkoleniach personelu eksploatacyjnego,
    -    nadzór nad testami odbiorowymi,
    -    uczestnictwo w przekazywaniu obiektów,
    -    finalna analiza realizacji listy braków i niedoróbek oraz sporów kontraktowych.


Możliwości i intencje Elsamprojektu jako potencjalnego DT

Rozumiemy, że całościowe kierowanie i zarządzanie realizacją inwestycji w budowę źródła energetycznego będzie sprawowane przez odpowiednie służby i kierownictwo Inwestora. Rozumiemy, że Inwestor zorganizuje zespół służb inwestycyjnych. Należy zakładać, że Generalny Wykonawca, projektanci, poddostawcy i podwykonawcy mogą być nie tylko firmami polskimi, będzie to prawdopodobnie skład międzynarodowy.

DT powinien być zdolny asystować, pośredniczyć i doradzać Inwestorowi przy realizacji tego projektu w warunkach lokalnych i standardach oraz środowisku międzynarodowym. Powinien współdziałać z Inwestorem w zorganizowaniu funduszy pomocowych. Powinien być w stanie przejąć od Inwestora odpowiedzialność za swoje działanie i być w stanie pokryć je odpowiednią profesjonalną polisą ubezpieczeniową. Elsamprojekt jest w stanie sprostać tym zadaniom.

Znane nam są dobrze zarówno polskie przepisy, normy, wymagania i zwyczaje jak również standardy techniczne, procedury i zwyczaje obowiązujące w praktyce realizacji projektów energetycznych w skali międzynarodowej. Jesteśmy gotowi ściśle współpracować z Inwestorem, jak również z jego finansowymi i prawnymi doradcami. Jesteśmy gotowi zorganizować zespół doradców składający się również z duńskich inżynierów, współpracujących z polskimi pracownikami naszej firmy.

Pragniemy podkreślić, że utworzony przez nas zespół doradców byłby w pełni samowystarczalny od strony wiedzy eksperckiej i byłby w stanie wypełnić wszystkie z wymienionych powyżej i zleconych przez Inwestora zadań. Jako firma niezależna na rynku polskim od jakichkolwiek dostawców, inwestorów czy instytucji finansujących, bylibyśmy w stanie skutecznie doradzać i asystować przy realizacji projektu budowy dużego źródła energetycznego.